Qısa məlumat: Cəfər Cabbarlı adına Azərbaycan Dövlət Teatr Muzeyi Azərbaycan peşəkar teatr tarixinin bir əsrdən artıq dövrünü özündə əks etdirir.
Burada toplanan nadir eksponatlar sayəsində milli teatrın yaranma tarixi, təşəkkül dövrü, müxtəlif inkişaf mərhələləri, Azərbaycan mədəniyyəti tarixində misilsiz xidmətləri olan maarifçi və ziyalılar, teatr korifeyləri, sənətkarlar haqqında tam məlumat almaq mümkündür. Bu materiallar müxtəlif janrlı ilk teatr tamaşalarının proqram və afişalardan, dramaturqlar, aktyor və rejissorlara məxsus əlyazmalardan, məktublardan, rol dəftərlərindən, foto və neqativlərdən, geyim və dekorasiya eskizlərindən, tamaşalarm müxtəlif pərdələri üçün verilmiş səhnə tərtibatlarının maketlərindən, şəxsi əşya və rekvizitlərdən, teatr kostyumlarından, obrazlara düzəldilmiş kuklalardan və s. ibarətdir. Muzeydə qorunan eksponatların əksəriyyəti orijinaldır və onların bir qismi xronoloji ardıcıllıqla muzeyin 7 zaldan ibarət ekspozisiyasında sərgilənir. 1873-cü ildə Mirzə Fətəli Axundovun «Lənkəran xanının vəziri» komediyası əsasında oynanılmış ilk teatr tamaşasının afişası, ilk teatr truppasmın 1888-ci ilə aid foto-şəkli, 1926-cı ildə Şərq üslubunda oynanılmış «Hamlet» tamaşasınm kinolenti, Şərq aləmində 1908-ci ildə ilk opera «l_eyli və Məcnun»un premyera-proqramı muzeyin ən qədim eksponatlarındandır. Dini adət və ənənələrdən, el-oba şənliklərində rast gəlinən teart elementlərini əks etdirən rəsmlər, XIX əsrin əvvəllərində Avropa tipli
peşəkar teatrm yaranmasmda və inkişafmda ilk cığırları açan sənət fədailərinə aid materiallar, həmin dövrün teatr həyatını əks etdirən ipək üzlü yastıq və parçalar üzərində yazılmış proqramlar, ilk Şərq konsertində çalınmış musiqi alətləri böyük maraq doğurur. Muzeyə gələn seyrçilərə milli teatr sənətinin sorağmı Azərbaycanın hüdudlarından kənara çıxaraq bir çox sənətkarlardan geniş söhbət açılır. XIX əsrin ortalarında əsərləri Fransa və Almaniyada nəşr olunan, Yaxın Şərqdə və Zaqafqaziyada dramaturgiyanın banisi sayılan Mirzə Fətəli Axundova, öz acı taleyi və sənət fədəkarlığı baxımından dünya teatrlarına örnək ola biləcək Hüseyn Ərəblinskiyə, müsəlman aləmində opera və operetta janrının əsasını qoymuş dünya şöhrətli bəstəkar Üzeyir Hacıbəyova, italiyada musiqi təhsili almış ilk professional opera müğənnisi Bülbülə, Şövkət Məmmədovaya həsr olunmuş güşələr də Azərbaycan teatr sənətinin inkişaf prosesində Şərq və Qərb mədəniyyətinin sintezini görüktdürür.
Muzeyin sərgi zalında müntəzəm olaraq müxtəlif mövzularda sərgilər qurulur ki, burada şəxsi kolleksiyalar, fondlarda saxlanılan nadir eksponatlar - foto-şəkillər, proqramlar, dekorasiya eskizləri və s. nümayiş etdirilir, qüdrətli sənətkarlara tez-tez xatirə gecələri keçirilir, onların sənət yolundan bəhs edən mühazirələr oxunur.
Muzeydə qorunan eksponatlar bir çox elmi əsərlərin, oçerklərin, monoqrafiyalarm tədqiqində, milli, rus və Qərbi Avropa dramaturgiyasının, balet musiqisinin Azərbaycan səhnəsində bədii həllinin öyrənilməsi baxımından olduqca gərəklidir.